ترسنده و در پست و بلند زمين پراكنده بودند ، و اگر كسى را يهودى و نصارى گفتى بهتر از اين بود كه او را شيعه على گويند ، و شرح اين داستان طويل است و مقام را گنجايش نقل نيست ؛ و با اين حال چندان از فضايل آن جناب نقل شد كه خافقين « 1 » را پر كرد . گويند وقتى از خليل بن احمد عروضى « 2 » درخواستند كه فضيلتى از اميرالمؤمنين عليه السلام گويد ؛ گفت : چه بگويم در حق كسى كه دوستان او مخفى و كتمان كردند و فضايل او را به جهت تقيّه و ترس از اعداء ، و دشمنانش سعى كردند در اخفاى فضايلش از روى حسد و بغضاء ، و با اينكه دوست و دشمن فضايل او را پنهان كردند باز هم چندان از فضايل او ظاهر شد كه مشرق و مغرب را پر كرد ! فقير گويد كه : فرمايش خليل - رضوان اللّه عليه - در كمال متانت است ، و اين از خوارق عادات بلكه از معجزات اميرالمؤمنين عليه السلام است ، و اگر نه بايد با اين حال فضيلتى از آن جناب نقل نشود ، و نور او خاموش شود ، بلكه بدل مناقب ، مثالب موضوعه منتشر گردد نه آنكه فضايل و مناقب او مشرق و مغرب عالم را مملو كند و جمهور مردم و كافّه ناس از دوست و دشمن قهراً مدح او را گويند ؛ « يُرِيدُونَ أَنْ يُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ يَأْبَى اللَّهُ إِلَّا أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ » . « 3 » در خبر است كه : شبى منصور دوانقى « 4 » ، سليمان اعمش « 5 » را طلبيد ، اعمش چون وارد شد منصور او را

--> ( 1 ) ( . مشرق و مغرب . ) ( 2 ) ( . خليل بن احمد عروضى : استاد سيبويه و صاحب كتاب ) العين ( ، متوفاى 170 . ) ( 3 ) ( . سوره توبه ، آيهء 33 . ( مىخواهند نور خدا را با دهانهايشان خاموش كنند و خداوند نمىپذيرد جز آنكه نور خويش كامل نمايد هر چند كافران خوشايندشان نباشد ) . ) ( 4 ) ( . منصور دوانقى : دومين خليفه عبّاسى كه بعد از عبداللّه سفّاح در سنه 136 به خلافت رسيد و در سنه 158 درگذشت . ) ( 5 ) . سليمان شيعى مذهب است وعلماى عامه هم او را بسيار ستوده‌اند متوفاى 148 . به تحفة الاحباب ( ) ( محدث قمى ، ص 137 و ) سفينة البحار ( ، ج 2 ، ص 278 رجوع شود . )